Świnoujście znów udowodniło, że potrafi w spektakularny sposób opowiadać o swojej przeszłości. Po kilkuletniej przerwie na wyspy z rozmachem powróciła IX edycja Dni Twierdzy – jednej z największych imprez historycznych w kraju. Przez cały weekend miasto żyło historią, przyciągając rzesze mieszkańców i turystów spragnionych rekonstrukcji, emocji i kultury.

Obchody jubileuszu 260-lecia nadania praw miejskich Świnoujściu rozpoczęły się w piątkowy wieczór (20 czerwca) w Muzeum Rybołówstwa Morskiego. Tego dnia odbyło się seminarium popularnonaukowe poświęcone historii miasta i jego znaczeniu strategicznemu. Tuż po nim otwarto zrekonstruowany gabinet burmistrza z przełomu XVIII i XIX wieku, stworzony specjalnie na potrzeby wydarzenia. Wieczór zakończył się klimatycznym, nocnym zwiedzaniem Podziemnego Miasta, które – jak zwykle – cieszyło się ogromnym zainteresowaniem.

Sobota rozpoczęła się od uroczystego podniesienia flagi Świnoujścia na latarni morskiej, a w samo południe Plac Rybaka wypełnił się dźwiękami mobilnego carillonu gdańskiego – instrumentu składającego się z kilkudziesięciu dzwonów, któremu towarzyszyli trębacze. Tego dnia również odbyła się historyczna, nadzwyczajna sesja Rady Miasta, podczas której radni w błękitnych szarfach z herbem Świnoujścia oddali hołd lokalnej historii i samorządności.

Kulminacją wydarzeń była sobotnia inscenizacja bitwy z czasów Wielkiej Wojny Północnej – „Starcie Imperiów – Narodziny Miasta”. Widowisko przygotowała znana grupa rekonstrukcyjna Garnizon Gdańsk, a na specjalnie zaaranżowanym terenie powstała realistyczna scenografia przedstawiająca zabudowania osady West-Swine z początku XVIII wieku.

W bitwie wzięli udział rekonstruktorzy i pasjonaci historii z Polski, Estonii, Litwy i Białorusi, odtwarzając wydarzenia z 1713 roku – okresu walk o dominację nad Bałtykiem i Europą Północną. Na polu bitwy starły się siły Szwecji, Rosji, Saksonii, Polski i Danii. Uczestnicy ubrani byli w wiernie odtworzone mundury z epoki, w tym charakterystyczne szustokory – długie, wierzchnie kaftany noszone przez żołnierzy tamtego okresu.

Basen Północny rozbrzmiewał szczękiem broni, salwami muszkietów, wystrzałami armat i eksplozjami pirotechnicznymi. Gęste kłęby dymu i realistyczne efekty dźwiękowe przeniosły widzów w sam środek XVIII-wiecznego oblężenia. Całość obserwowały setki widzów, którzy z zachwytem i gromkimi brawami nagradzali zaangażowanie rekonstruktorów.

Zaraz po inscenizacji XVIII-wiecznej bitwy odbył się dynamiczny pokaz współczesnych militariów – „Czołgiem przez Historię”. Na polanie przy ul. Jachtowej zaprezentowano najważniejsze modele broni pancernej XX i XXI wieku – od historycznego FT-17 i TKS, przez kultowego T-34, T-55, T-72, aż po nowoczesnego Leoparda 2A4 z 10. Brygady Kawalerii Pancernej w Świętoszowie. Ryk silników, precyzyjne manewry i komentarz historyczny sprawiły, że pokaz był jednym z najbardziej spektakularnych momentów całego wydarzenia.

Równolegle z widowiskami militarnymi działała Strefa Historii i Kultury – miejsce spotkań z dawnym rzemiosłem, pojazdami zabytkowymi i grupami rekonstrukcyjnymi. Zwiedzający mogli obejrzeć repliki dawnych warsztatów, uzbrojenia, mundurów, a także porozmawiać z pasjonatami historii.

Wieczorem na scenie głównej wystąpił zespół PERFECT z Łukaszem Drapałą, który porwał publiczność w muzyczną podróż pełną rockowych emocji. Koncert był symbolicznym zakończeniem Dni Twierdzy, kończąc wydarzenie mocnym, energetycznym akcentem.

Dni Twierdzy na Wyspach 2025 pokazały, że historia może być żywa, efektowna i bliska ludziom. Znakomite rekonstrukcje, bogaty program kulturalny i obecność setek uczestników stworzyły wydarzenie, które na długo pozostanie w pamięci mieszkańców i gości. Tegoroczna edycja, zorganizowana z okazji 260-lecia nadania Świnoujściu praw miejskich, udowodniła, że świętowanie przeszłości może być zarazem lekcją, widowiskiem i inspirującym spotkaniem z historią.

Beata Olszewska
Inspektor
Biuro Informacji i Konsultacji Społecznych
Urząd Miasta Świnoujście