Pojęcie uszczerbku na zdrowiu pojawia się w sprawach dotyczących wypadków komunikacyjnych, zdarzeń przy pracy oraz świadczeń z prywatnych polis. Nie zawsze jest jednak rozumiane w identyczny sposób. Znaczenie mają podstawa prawna roszczenia, rodzaj ubezpieczenia i warunki zawartej umowy. Samo stwierdzenie urazu nie pozwala więc automatycznie określić rodzaju uszczerbku ani wysokości możliwego świadczenia.

Co oznacza stały uszczerbek na zdrowiu?

W przepisach dotyczących wypadków przy pracy za stały uszczerbek uznaje się takie naruszenie sprawności organizmu, które powoduje upośledzenie jego funkcji nierokujące poprawy. Może ono dotyczyć zarówno sprawności fizycznej, jak i psychicznej. Istotny jest zatem nie tylko sam rodzaj urazu, lecz przede wszystkim przewidywany charakter jego następstw. Stały uszczerbek nie zawsze oznacza całkowitą utratę funkcji określonego narządu. Może polegać również na trwałym ograniczeniu ruchomości, osłabieniu sprawności albo innych nieodwracalnych konsekwencjach zdrowotnych. Ocena wymaga wiedzy medycznej i analizy stanu konkretnej osoby. Tego samego urazu nie należy automatycznie oceniać jednakowo u wszystkich poszkodowanych. W potocznym języku często stosuje się określenie „trwały uszczerbek”. W przepisach regulujących świadczenia z tytułu wypadków przy pracy występuje natomiast termin „stały uszczerbek na zdrowiu”. W prywatnych polisach NNW mogą pojawiać się inne definicje, dlatego zawsze trzeba sprawdzić postanowienia ogólnych warunków ubezpieczenia.

Kiedy uszczerbek jest uznawany za długotrwały?

Długotrwały uszczerbek na zdrowiu to naruszenie sprawności organizmu utrzymujące się przez okres przekraczający sześć miesięcy, które może jeszcze ulec poprawie. Podstawowa różnica dotyczy więc rokowań. Przy uszczerbku stałym poprawa nie jest przewidywana, natomiast przy długotrwałym ograniczenie utrzymuje się przez znaczny czas, ale dalsze leczenie lub rehabilitacja mogą przynieść zmianę. Nie należy utożsamiać długotrwałego uszczerbku wyłącznie z długością zwolnienia lekarskiego. Niezdolność do pracy i naruszenie sprawności organizmu są odrębnymi zagadnieniami. Poszkodowany może wrócić do obowiązków zawodowych, mimo że nadal odczuwa następstwa urazu. Z drugiej strony wielomiesięczna nieobecność w pracy nie przesądza samodzielnie o ustaleniu określonego procentu uszczerbku. Informacje dotyczące roszczeń związanych ze szkodami osobowymi można znaleźć na stronie www.tuodszkodowania.pl/odszkodowania/odszkodowanie-za-uszczerbek-na-zdrowiu/. AIF Kancelaria zajmuje się analizą spraw dotyczących następstw wypadków oraz dochodzeniem związanych z nimi świadczeń.

Czy procent uszczerbku określa wysokość świadczenia?

Odpowiedź zależy od rodzaju roszczenia. W przypadku jednorazowego odszkodowania z ubezpieczenia wypadkowego procent uszczerbku ma bezpośrednie znaczenie dla obliczenia świadczenia według zasad przewidzianych w odpowiednich przepisach. W prywatnym ubezpieczeniu NNW sposób wyliczenia wypłaty wynika przede wszystkim z umowy, sumy ubezpieczenia, tabeli uszczerbków i pozostałych postanowień OWU. Inaczej wygląda ocena zadośćuczynienia dochodzonego na podstawie przepisów prawa cywilnego, na przykład z ubezpieczenia OC sprawcy wypadku. Procent uszczerbku może być jednym z elementów pomocnych przy analizie sprawy, ale nie stanowi prostego przelicznika. Dwie osoby z takim samym procentem mogą doświadczać następstw urazu w zupełnie inny sposób. Przy ocenie krzywdy bierze się pod uwagę między innymi czas i intensywność cierpień, przebieg leczenia, nieodwracalność następstw, wiek poszkodowanego, ograniczenia w życiu rodzinnym i zawodowym oraz konieczność korzystania z pomocy innych osób. Sąd Najwyszy wskazuje, że podstawowym kryterium ustalania zadośćuczynienia jest rozmiar cierpień fizycznych i psychicznych, a ocena powinna uwzględniać indywidualną sytuację poszkodowanego.

Czy brak stałego uszczerbku wyklucza roszczenie?

Brak trwałych następstw nie oznacza automatycznie, że poszkodowany nie doznał krzywdy. Uraz może wiązać się z bolesnym leczeniem, czasową niesprawnością, koniecznością rehabilitacji i ograniczeniem codziennej aktywności, mimo że ostatecznie stan zdrowia ulegnie poprawie. W postępowaniu cywilnym znaczenie ma całokształt skutków zdarzenia, a nie wyłącznie to, czy pozostawiło ono nieodwracalne zmiany. Trzeba jednak odróżnić zadośćuczynienie za cierpienia fizyczne i psychiczne od odszkodowania za konkretne straty majątkowe. Koszty leczenia, utracony dochód i wydatki na opiekę wymagają odrębnego wykazania. Poszczególne świadczenia pełnią inne funkcje, dlatego nie należy sprowadzać całej sprawy do jednego procentowego wyniku badania.

Kiedy ocenia się stopień uszczerbku?

Moment oceny zależy od rodzaju postępowania. Przy świadczeniach z ubezpieczenia wypadkowego stopień stałego lub długotrwałego uszczerbku co do zasady ustala się po zakończeniu leczenia i rehabilitacji. W ubezpieczeniach prywatnych termin badania i sposób postępowania określają warunki polisy. W sprawach cywilnych stan zdrowia może być analizowany na różnych etapach, szczególnie gdy leczenie nadal trwa, a rokowania nie są jeszcze jednoznaczne. Zbyt wczesna ocena może nie uwzględniać wszystkich następstw zdarzenia, natomiast nieuzasadnione odkładanie działań wiąże się z ryzykiem upływu terminów dochodzenia roszczeń. Każda sprawa wymaga więc oddzielnego ustalenia podstawy odpowiedzialności, rodzaju dostępnych świadczeń oraz aktualnego etapu leczenia. Rozróżnienie pomiędzy stałym a długotrwałym uszczerbkiem pomaga opisać charakter następstw zdrowotnych, ale nie wyczerpuje pełnej oceny sytuacji poszkodowanego. Znaczenie mają również rzeczywisty wpływ urazu na życie, poniesione wydatki, przebieg terapii i perspektywy dalszej poprawy.