Rok 2024 był pełen wyzwań dla portów bałtyckich, które musiały stawić czoła zmieniającym się warunkom geopolitycznym, gospodarczym oraz środowiskowym. W szczególności porty w Polsce, w tym port w Świnoujściu, doświadczyły znaczących zmian w obrotach towarowych. W niniejszym artykule przyjrzymy się bliżej sytuacji portu w Świnoujściu oraz ogólnym trendom w polskich portach.
Port Szczecin-Świnoujście: Spadek obrotów towarowych
Port Szczecin-Świnoujście, jeden z kluczowych portów w Polsce, odnotował w 2024 roku spadek całkowitego obrotu towarowego o 8,4%, osiągając poziom 32,362 milionów ton. Największy wpływ na ten wynik miało zmniejszenie przeładunku towarów masowych, w szczególności węgla (-48,06%) oraz rudy (-22,98%). Jedyną kategorią, która zanotowała wzrost, było drewno (+135,78%), podczas gdy obrót towarów drobnicowych pozostał niemal niezmieniony (+0,03%).
Ogólna sytuacja w polskich portach
W 2024 roku wszystkie główne polskie porty doświadczyły spadku całkowitego obrotu towarowego. Port Gdańsk, mimo że utrzymał drugą pozycję w rankingu największych portów bałtyckich, odnotował spadek o 4,4%, osiągając poziom 77,4 milionów ton. Główne przyczyny tego spadku to zmniejszenie przeładunku węgla i koksu (-41,3%), zbóż (-6,6%) oraz innych towarów masowych (-1,8%). Zwiększył się natomiast obrót paliw płynnych oraz towarów drobnicowych.
Port Gdynia również zanotował spadek całkowitego obrotu towarowego o 8,5%, osiągając poziom 26,896 milionów ton. Głównym czynnikiem wpływającym na ten wynik było zmniejszenie przeładunku węgla i koksu o 60% w porównaniu do poprzedniego roku. Spadek odnotowano także w obrocie zbożowym, który zmniejszył się o 17,24%, co oznacza przeładunek o 1,16 milionów ton mniej niż w 2023 roku. Jedyną kategorią, która zanotowała wzrost, były towary drobnicowe (+6,29%).
Ro-Ro i rynek promowy w 2024 roku
W 2024 roku rynek Ro-Ro w rejonie Morza Bałtyckiego wykazał mieszane wyniki. Port Szczecin-Świnoujście, największy polski port Ro-Ro, obsłużył 468,346 jednostek frachtowych, co oznacza wzrost o 1,7% w porównaniu do poprzedniego roku. Port Gdynia obsłużył 201,566 jednostek frachtowych (+4,6%), a Port Gdańsk 28,212 jednostek frachtowych (+14,9%).
Inwestycje i rozwój infrastruktury
Pomimo wyzwań, polskie porty kontynuują inwestycje w rozwój infrastruktury. Port Gdańsk inwestuje w nowy terminal kontenerowy T3 w ramach Baltic Hub, który ma zwiększyć jego roczną zdolność przeładunkową do 4,5 miliona TEU. Port Gdynia planuje budowę nowego głębokowodnego portu z terminalem kontenerowym o rocznej zdolności przeładunkowej 2,5 miliona TEU.
Analiza obrotów kontenerowych
W 2024 roku rynek kontenerowy na Morzu Bałtyckim odnotował znaczący wzrost, a największe porty kontenerowe obsłużyły ponad 9 milionów TEU, co oznacza wzrost o 7,8% w porównaniu do 2023 roku. Największym portem kontenerowym w regionie jest Port Gdańsk, który osiągnął rekordowy wynik 2,248,764 TEU, co stanowi wzrost o 9,7% w porównaniu do poprzedniego roku.
Tabela 1. Przeładunek kontenerów w największych portach bałtyckich w latach 2022-2024 [TEU]
| Nr | Port | 2022 | 2023 | 2024 | Zmiana 2024/2023 |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Gdańsk | 2,072,122 | 2,050,037 | 2,248,764 | 9.69% |
| 2 | St. Petersburg | 925,196 | 1,046,488 | 1,374,000 | 31.30% |
| 3 | Klaipeda | 1,047,941 | 1,050,804 | 1,069,678 | 1.80% |
| 4 | Gdynia | 914,448 | 873,892 | 974,586 | 11.52% |
| 5 | Gothenburg | 884,900 | 914,000 | 909,000 | -0.55% |
| 6 | Aarhus | 759,000 | 673,781 | 659,886 | -2.06% |
| 7 | Hamina-Kotka | 629,332 | 617,181 | 571,097 | -7.47% |
| 8 | Riga | 460,689 | 465,391 | 501,851 | 7.83% |
| 9 | Helsinki | 491,793 | 451,760 | 444,000 | -1.72% |
| 10 | Tallinn | 267,752 | 221,405 | 261,822 | 18.25% |
| Razem | 8,452,952 | 8,368,085 | 9,016,708 | 7.75% |
Przeładunki towarów masowych
W 2024 roku przeładunki towarów masowych w największych portach bałtyckich wzrosły o 3,5%, osiągając poziom 506,4 milionów ton. Port Ust-Ługa utrzymał pierwszą pozycję, zwiększając przeładunki o 20%, głównie dzięki wzrostowi przeładunku suchych ładunków, w tym nawozów.
Tabela 2. Przeładunki towarów w największych portach bałtyckich w latach 2022-2024 [tys. ton]
| Nr | Port | 2022 | 2023 | 2024 | Zmiana 2024/2023 |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Ust-Ługa | 124,100 | 112,500 | 135,000 | 20.00% |
| 2 | Gdańsk | 68,220 | 80,957 | 77,391 | -4.40% |
| 3 | Primorsk | 57,100 | 63,100 | 60,700 | -3.80% |
| 4 | St. Petersburg | 38,800 | 49,600 | 52,000 | 4.84% |
| 5 | Gothenburg | 40,492 | 36,300 | 38,396 | 5.77% |
| 6 | Klaipeda | 36,100 | 32,668 | 35,500 | 8.67% |
| 7 | Szczecin-Świnoujście | 36,810 | 35,323 | 32,362 | -8.38% |
| 8 | Rostock | 28,975 | 30,900 | 30,100 | -2.59% |
| 9 | Gdynia | 28,190 | 29,399 | 26,896 | -8.52% |
Podsumowanie i wnioski
Rok 2024 był pełen wyzwań dla portów bałtyckich, w tym dla polskich portów, które musiały stawić czoła zmieniającym się warunkom geopolitycznym, gospodarczym oraz środowiskowym. Port Szczecin-Świnoujście, podobnie jak inne główne polskie porty, doświadczył spadku całkowitego obrotu towarowego. Mimo to, porty kontynuują inwestycje w rozwój infrastruktury, co daje nadzieję na poprawę wyników w przyszłości.
Kluczowe wnioski:
- Spadek obrotów towarowych: Wszystkie główne polskie porty odnotowały spadki w obrotach towarowych w 2024 roku. Największy wpływ na te wyniki miało zmniejszenie przeładunku towarów masowych, w szczególności węgla i koksu.
- Wzrost obrotów kontenerowych: Pomimo ogólnego spadku obrotów towarowych, polskie porty odnotowały wzrost w obrotach kontenerowych. Port Gdańsk osiągnął rekordowy wynik 2,248,764 TEU, co stanowi wzrost o 9,7% w porównaniu do poprzedniego roku.
- Inwestycje w infrastrukturę: Polskie porty kontynuują inwestycje w rozwój infrastruktury, co ma na celu zwiększenie ich zdolności przeładunkowych i poprawę konkurencyjności na rynku bałtyckim. Przykładem jest budowa nowego terminalu kontenerowego T3 w Porcie Gdańsk oraz planowana budowa głębokowodnego portu w Gdyni.
- Rynek Ro-Ro: Rynek Ro-Ro w Polsce wykazał mieszane wyniki, z niewielkimi wzrostami w obrotach jednostek frachtowych w portach Szczecin-Świnoujście, Gdynia i Gdańsk.
- Wpływ geopolityki: Zmienna sytuacja geopolityczna, w tym wojna na Ukrainie i zmieniające się regulacje UE, miały znaczący wpływ na działalność portów bałtyckich. Porty muszą dostosować się do nowych warunków, inwestując w innowacje i zrównoważony rozwój.
Wnioski
Polskie porty, w tym port w Świnoujściu, stoją przed wyzwaniem dostosowania się do zmieniających się warunków rynkowych i geopolitycznych. Mimo spadków w obrotach towarowych, porty kontynuują inwestycje w rozwój infrastruktury, co daje nadzieję na poprawę wyników w przyszłości. Kluczowe będzie dalsze inwestowanie w innowacje, zrównoważony rozwój oraz dostosowanie się do zmieniających się regulacji i wymagań rynkowych.
Źródło: Artykuł na podstawie raportu Port Monitor „Wpływ sytuacji geopolitycznej na największe porty bałtyckie w 2024 r.” autorstwa Actia Forum.
Pełny raport autorstwa Actia Forum Sp. z o.o.:
Port Monitor Baltic_ports_2024